10 Julie 1951 | Braam le Roux gebore

Braam-hulle

Ds. Braam en Willemien le Roux.

Toegewyde kampregter vir San-regte boorling van Noord-Kaap

Ds. Abraham Hercules was ’n Gereformeerde predikant en sendeling, ’n kampvegter vir menseregte, veral dié van die San, asook ’n ontwikkelingswerker.

Ds. Le Roux het sy lewe gewy aan die stryd om menseregte vir die inheemse volkere van Suider-Afrika. Onder die San van Botswana het hy en sy vrou, Willemien, 27 jaar lank geleef en gewerk.

Hy is in die Diamantstad gebore as die tweede van ’n konvensionele Afrikaanssprekende gesin se vier kinders. Sy vader was ’n lewendehaweagent en sy moeder ’n sekretaresse by die Reddingsdaadbond.

Vierdejaars 1979

Ds. Le Roux se vierdejaarsklas aan die Teologiese Skool Potchefstroom, 1979. Voor: Christiaan Krüger, J.C. le Roux, D. Snyman. Agter: T.M. Venter, A.H. le Roux, J. Malan, P.G.W. de Beer.

Hy het skoolgegaan in Bloemfontein en daarna aan die Teologiese Skool Potchefstroom sy teologiese studie in 1979 voltooi. Aan die Potchefstroomse Universiteit het die werklikheid van apartheid hom in die gesig gestaar toe hy verbied is om geletterdheidsklasse op die kampus aan te bied vir swart werkers van die plaaslike township.

Die organisasie wat hy begin het om ander studente daarby te betrek, PROMPU, is deur die universiteit verbied, ’n keerpunt in sy lewe wat daartoe gelei het dat hy as predikant van die Gereformeerde Kerk Vanderbijlpark van 1981 tot 1982 betrokke geraak het by die stryd om ’n regverdiger politieke bedeling.

In dié tyd het hy ook ’n gemeente in Sebokeng (’n township by Vanderbijlpark) bedien en lidmate van sy gemeente aangespoor om gesprek te voer met lidmate van die township en ook Bybelstudie gelei oor die onskriftuurlikheid van apartheid as beleid.

In 1982 het hy sendeling geword van die Gereformeerde Kerk Aranos in Namibië en met behulp van die Dekar Sendingkommissie (wat ’n aantal Gereformeerde gemeentes betrek het by die sending in Botswana) en ook die Dekar-stigting in Potchefstroom.

Ds_Braam_le_Roux_en_twee_van_sy_kerkraadslede,_D'Kar,_Botswana.jpg

Ds. Braam le Roux en twee kerkraadslede van D’Kar.

Hy het dié pos beklee tot die Gereformeerde Kerk Aranos die sendingwerk in Botswana in 1990 gestaak het. Le Roux het hierna bande met die Christelike Gereformeerde Kerk in Nederland (CGKN) versoek, en is gedurende die oorgangstyd ondersteun deur die Gereformeerde Kerk Potchefstroom-Noord, wat ook betrokke was by die samesmelting van die vyf klein San-gemeentes wat ontstaan het uit die sendingwerk van die Gereformeerde sowel as die Nederduits Gereformeerde Kerke in Afrika.

Ds_Braam_le_Roux,_fotograaf_Paul_Weinberg.jpg

Ds. Braam le Roux.

Met behulp van ’n kommissie gelei deur dr. Koos Vorster en dr. Ben de Klerk asook ds. Jan Wessels van die CGKN, is al die plaaslike sendelinge en kerkrade betrek by die stigting van die Reformed Churches in Botswana in 1994, ’n historiese kerklike deurbraak – en die begin van ’n eie, selfstandige Gereformeerde struktuur in Botswana, met kerkorde, plaaslike registrasie en eie sinode.

In Potchefstroom het Le Roux kennisgemaak – en is later getroud – met ’n medestudent, Willemien Jerling (geb. 23 Augustus 1952), wie se pa, Dirk, die boerdery op die sendingplaas D’Kar vir die Aranos-gemeente bestuur het.

Dirk Jerling, wat in 1967 uit die RSA na Botswana verhuis het, het ook as lekeprediker die sendingaksie vir die Aranos-gemeente aan die gang gehou nadat die eerste sendeling, ds. Andries Rampa, in 1969 teruggekeer het na Suid-Afrika.

Ds_Braam_le_Roux_en_San-kunstenaars_uit_Botswana_in_Londen.jpg

Ds. Le Roux (agter naasregs) by San-kunstenaars en -woordvoerders in Londen in 2004 op die Great Wheel, vergesel van Hugh Brody (links) en Sally (regs) van Open Channels, ‘n donateur en grondregtevennoot.

Tydens sy besoeke aan Willemien se familie het Braam die San bevriend en ook as teologiese student drie periodes van praktiese werk onder toesig van die Dekar-gemeente gedoen. Hy is aangegryp deur die mense wie se nomadiese jagtersbestaan algaande uitgewis is deur nedersetting van die Kalahari deur verskeie groepe veeboere, wat oor ’n tydperk van 100 jaar die San tot ’n byna feodale arbeidersklas op die beesplase gereduseer het.

Dit was uitdagend vir die Le Roux-egpaar om te werk met dié mense, wie se selfbeeld verpletter is deur eeue lange onderdrukking. Toe dit duidelik word dat gewone inkomste en ekonomiese opheffing nie die nodige selfstandigheid teweeg bring nie, het hulle besef dat ’n kommunale wanhoop onder die mense bestaan, en begin werk daaraan om trots in hul herkoms en hul uniekheid voor God te herstel.

Pres_Ian_Khama,_Selina_Magu,_voorsitter_van_die_Kuru-raad,_en_ds_Braam_le_Roux_in_Shakawe.JPG

Oudpres. Ian Khama, Selina Magu, voorsitter van die Kuru-ontwikkelingstrust se raad, en ds. Le Roux in Shakawe.

Hierdie werk aan taalerkenning (byvoorbeeld die stigting van ’n Naro-koor om inheemse kerkmusiek te ontwikkel en bevorder), tradisionele handwerk en dans, opteken van tradisionele verhale en speletjies, het gelei tot die oprigting van ’n kultuursentrum waar die jonger geslag, wat op plase grootgeword het of weggestuur is na kosskole ver verwyderd van hul eie mense, hul tradisies en oorlewingsvaardighede kon leer waardeer.

Die Le Roux-egpaar was betrokke by ’n groot verskeidenheid ontwikkelingsprojekte wat daarop gemik was om lewensmiddele, waardigheid en inspraak in hul eie sake aan die San-mense te bied. Hulle het hulle veral toegespits op die reg op moedertaalonderrig vir die talle minderheidsgroepe in Botswana, sowel as die beskerming van grondregte vir die Naro-mense, maar ook die San as geheel.

Ds_Braam_en_Willemien_le_Roux_en_Pieter_Brown_by_lede_van_die_Kuru_Development_Trust_se_raad_en_kerkraadslede_van_die_Gereformeerde_kerk_D'Kar,_Botswana.jpg

Ds. Braam en Willemien le Roux en Pieter Brown, ‘n Gereformeerde lidmaat uit Suid-Afrika wat die kunsprojek reeds langer as 20 jaar saam met sy vrou, Maude, bestuur, by lede van die Kuru Development Trust se raad en kerkraadslede van die Gereformeerde Kerk D’Kar, Botswana.

Verskeie erfenis- en kunsvlytsentrums is deur hulle begin en die Naro-kunsprojek op D’Kar het aan ’n aantal San wêreldroem besorg. So het British Airways byvoorbeeld in 1998 die kopiereg op ’n skildery deur die Kuru-kunstenaar C’goise gekoop om op die stertvin van ’n Boeing 747 te gebruik en is meer as 20 uitstallings wêreldwyd al deur die Kuru-kunsprojek gehou.

In 1998 het die Le Roux-egpaar hulle aan die rand van die Okavangodelta gevestig en ook daar drie nieregeringsorganisasies begin om die nood van die Khwe- en ||Anikhwe-mense in die gebied te help verlig. Terselfdertyd het hulle die nuwe ervarings geniet, byvoorbeeld om die waterweë in hul motorbootjie te verken.

Ds_Braam_le_Roux,_2008.jpg

Ds. Le Roux as permakultuurboer, 2008.

Met die oog op ’n oudag-inkomste het hy vanaf 2005 ook betrokke geraak by ’n krokodilboerdery. Hy het hom ook ingegrawe in hoe om groente organies te kweek, maar die lappie grond van sy skoonmoeder, Pollie Jerling, waarop hulle saamgewoon het, is so geteister deur ape, olifante, seekoeie, ystervarke en bosbokke, dat daar maar min van enige oeste gekom het.

Ds_Braam_le_Roux,_Hans-Petter_Hergum,_’n_verteenwoordiger_van_die_inheems_Saami_in_Noorweë_en_ds_Mario_Mahongo_van_Kimberley.jpg

Ds. Le Roux, Hans-Petter Hergum van Norwegian Churchaid, ’n verteenwoordiger van die inheems Saami in Noorweë (naam onbekend) en ds. Mario Mahongo, NG predikant van die Khwe en !Xun San-nedersetting Platfontein naby Kimberley.

Voor sy beplande kursusse en die boek waaraan hy gewerk het, egter afgehandel kon word, is Braam le Roux oorlede. Tydens ’n welkome eerste reënbui van die seisoen in die Kalahari, het ’n hartstilstand hom oorval terwyl hy sy boot probeer vasmaak het.

Ten tyde van sy dood in die ouderdom van 58 jaar was hy hoof van die Kuru Family of Organisations, ’n groep nieregeringsorganisasies wat toe met die ongeveer 27 000 San in Botswana en Suid-Afrika gewerk het.

Hy is oorleef deur sy vrou, hul kinders Laurika, Eben en Hettie, en (ten tyde van sy dood) twee van die later 10 kleinkinders.

Lewer kommentaar

Verskaf jou besonderhede hieronder of klik op 'n logo om in te teken:

WordPress.com Logo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by WordPress.com. Log Out /  Verander )

Google+ photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Google+. Log Out /  Verander )

Twitter picture

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Twitter. Log Out /  Verander )

Facebook photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Facebook. Log Out /  Verander )

Connecting to %s