18 Julie 1938 | Benoni-kerk in gebruik

Benoni_CBD.jpg

Goud is in 1887 op die uitvalgrond Benoni ontdek. In 2011 het dié Oos-Randse stad 158 777 inwoners gehad.

‘Seun van my smarte’ ontwikkel in aantreklike stad

Die Gereformeerde Kerk Benoni se eerste kerkgebou, op die hoek van Bunyan- en Victoriaweg, is op hierdie dag in gebruik geneem toe Totius die eerste erediens gelei het in die gebou wat ontwerp is deur die vader en seun Leendert en Geurt Geers.

Dis in 1991 gesloop om plek te maak vir ’n winkelsentrum. Hierna is ’n nuwe gebou met moderne geriewe opgerig op die hoek van Genevieve- en Daffodilstraat, Farrarmere, Benoni, waar dr. Braam Krüger die predikant was.

Dié kerkgebou is later verkoop aan die Apostoliese Geloofsending, wie se gemeente Farrarmere nou daarin gehuisves word, want vandat Benoni en Benoni-Noord een geword het, kom Benoni se Doppers in die Noord-kerk bymekaar.

Gereformeerde_kerk_Benoni.jpg

Die ou Gereformeerde kerkgebou in Benoni wat in 1991 gesloop is. Die argitekte was Leendert en Geurt Geers.

Die stad Benoni se naam het ’n interessante, Bybelse oorsprong. In die ou dae in Transvaal was daar, by gebrek aan landmeters, ’n bepaalde metode om plase af te baken. ’n Middelpunt is geneem en dan moes ’n man te perd ’n halfuur lank op ’n matige pas in ’n noordelike rigting ry, dan dieselfde afstand van die middelpunt af in ’n suidelike rigting en ook wes- en ooswaarts. Wanneer die vier punte aanmekaargelas word, vorm dit die nuwe plaas se grense.

Maar so het onreëlmatige stukke grond tussen die afgebakende plase oorgeskiet, wat “uitvalgrond” genoem is. Hierdie uitvalgrond het staatseiendom gebly. In 1881 het die ZAR se regering besluit om al die uitvalgrond behoorlik te laat opmeet en van name te voorsien.

Totius_aan_die_woord_tydens_die_ingebruikneming_van_die_Gereformeerde_kerk_Benoni_op_Saterdag_18_Julie_1938.jpg

Totius aan die woord tydens die ingebruikneming van die eerste kerkgebou op Saterdag 18 Julie 1938.

Die taak is opgedra aan Johann Rissik, later landmeter-generaal en administrateur van Transvaal. Rissik het op ’n dag baie moeilikheid ondervind met ’n stuk uitvalgrond ongeveer 19 myl oosnoordoos van Johannesburg. Dit was hoogs onreëlmatig en moeilik om op te meet.

Rissik was baie godsdienstig en het sy Bybel goed geken. Terwyl hy so sukkel het hy aan Ragel in haar barensnood gedink, soos opgeteken in Gen. 35:16–19:

Daarna het hulle van Bet-el af weggetrek. En toe daar nog ’n kort ent pad was om by Efrat te kom, moes Ragel baar; en sy het dit swaar gehad by die bevalling.

En terwyl sy dit swaar het by die bevalling, sê die vroedvrou vir haar: Wees nie bevrees nie, want dit is ook ’n seun vir u.

En toe haar siel uitgaan – want sy het gesterwe – noem sy hom Ben-Oni. Maar sy vader het hom Benjamin genoem.

So het Ragel dan gesterwe; en sy is begrawe op die pad na Efrat, dit is Betlehem.

“Ben-Oni” beteken “kind van smarte”, en dit is die naam wat Rissik aan die stuk grond gegee het: Benoni. Hierdie verklaring word gestaaf deur Letcher in The gold mines of Southern Africa. Letcher beweer dat twee pioniers van Benoni die storie van Johann Rissik self gehoor het. Dit is ook die verklaring van J.G. van Alphen (Die Huisgenoot, 3 September 1943).

In 1885 het die Republikeinse regering besluit om staatsgrond te verkoop of te verhuur omdat die tesourie op ’n laagwatermerk was. Landdros Maré (’n kleinneef van Sarie Marais van die volksliedjie-faam se pa) moes die plase waardeer. Sy waardasie van Benoni was £75. In Oktober 1885 is die plaas aan E.W. Noyce van Heidelberg verhuur vir £10 per jaar.

In September 1887 is goud op Benoni ontdek, en die jaar daarop is dit as gouddraende plaas geproklameer. Goudsoekers het nou toegestroom. Een mynonderneming het geslaag, maar twee het misluk. Die mynonderneming Florence se masjinerie is opgekoop deur die swart opperhoof Lobengula en na Rhodesië vervoer.

Lakeside_Mall,_Benoni,_Morné_van_Rooyen,_30_Desember_2017.jpg

Die Lakeside Mall is deels op die perseel van die eerste kerk gebou, wat gesloop is om daarvoor plek te maak.

Goud is egter ook op die omliggende plase Kleinfontein, Vlakfontein en Modderfontein ontdek. Mynontginning het snelle vordering gemaak. Mynkampe het ontstaan waar ’n paar jaar tevore eensame boereplase was, maar dis eers in 1904 dat die eerste persele verkoop is, nie op Benoni nie, maar op die aangrensende plaas Kleinfontein.

Die naam Benoni is egter oorgeneem vir die nuwe dorp. In 1906 is ’n gesondheidsraad vir Benoni in die lewe geroep, maar dit het spoedig geblyk dat die Raad se magte nie voldoende was om met die snelle vooruitgang van die dorp tred te hou nie, en in Desember 1907 het die Transvaalse administrasie besluit om ’n dorpsraad in die lewe te roep.

Reeds in 1917 het Gereformeerde lidmate, meestal mynwerkers en hul gesinne, eredienste op aanliggende dorpe bygewoon. Die plaaslike gemeente is op 13 Mei 1935 gestig. Die kerkraad het twee standplase, no. 342 en 344, bekom op die hoek van Bunyan- en Victoriaweg en die eerste kerkgebou is op hierdie dag in gebruik geneem. Die boukoste was £3 457.

Lewer kommentaar

Verskaf jou besonderhede hieronder of klik op 'n logo om in te teken:

WordPress.com Logo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by WordPress.com. Log Out /  Verander )

Google+ photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Google+. Log Out /  Verander )

Twitter picture

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Twitter. Log Out /  Verander )

Facebook photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Facebook. Log Out /  Verander )

Connecting to %s